Okres poświąteczny to nie tylko dla wielu z nas czas noworocznych postanowień, ale także zagwozdka, co zrobić z nietrafionym prezentem pod choinkę. Niejednokrotnie dostajemy przedmioty, które nie są nam do niczego potrzebne lub po prostu nie trafiły w nasze upodobanie. Zazwyczaj takie prezenty trafiają głęboko do szafy, szuflady czy też do piwnicy, gdzie zalegają do czasu, aż podejmiemy się generalnych porządków. Jest jednak szansa, aby zamiast magazynować u siebie niechciane rzeczy, po prostu zwrócić je sprzedawcy. Zgodnie z zasadami sprzedaży konsumenckiej na sprzedawcę nałożone są liczne ustawowe obowiązki oraz uprawnienia, dzięki którym potencjalne roszczenia ze strony konsumentów mogą zostać rozpatrzone na jego korzyść. Wystarczy posiadać wiedzę, gdzie i kiedy został zakupiony nieudany prezent.

Pod koniec 2014 roku miała miejsce istotna zmiana prawa, albowiem weszła w życie nowa ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Dzień 25 grudnia 2014 r. stał się swoistą granicą starych i nowych zasad, gdyż wszelkie umowy zakupu zawarte po tym dniu podlegają regulacji według nowych zasad, natomiast wobec wszystkich umów zawartych przed tą datą będą miały zastosowanie stare przepisy.  W poniższym wpisie skupię się na uwypukleniu różnic pomiędzy zwrotem zakupionego towaru w sklepie stacjonarnym a sklepie Internetowym.

W aktualnym systemie prawnym sprzedawca nie ma żadnego obowiązku przyjmować zwrotów towarów, które zostały zakupione w jego punkcie handlowym, jednakże tylko w przypadku, gdy towar jest pełnowartościowy, bez wad i jest w pełni zgodny z zawartą przez nas umową. W takim przypadku to sprzedawca ma pełną swobodę dowolnego ustalenia warunków przyjmowania zwrotów towarów od klientów, chociażby poprzez ograniczenie zwrotu towarów np. wyłącznie z paragonem, bez widocznych śladów użytkowania, z nieoderwaną metką, w określonym przez sprzedawcę czasie, w oryginalnym opakowaniu itp. Konsument nie ma tutaj najmniejszej możliwości polemizowania z góry nałożonymi na niego przez sklep regułami dotyczącymi zwrotu zakupionego towaru.

Zupełnie odmiennie kształtuje się sytuacja, jeżeli zakupiony towar został nabyty przez Internet lub poza punktem sprzedaży przedsiębiorcy. W takim przypadku, konsument ma prawo bez podania przyczyny odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych, liczonych od dnia wydania mu zakupionej rzeczy. Dla skuteczności powyższej czynności wystarczy odesłanie stosownego oświadczenia o odstąpieniu od umowy w powyższym terminie ( ważna jest tutaj data stempla pocztowego nadania przesyłki). W takim przypadku umowa zostaje uznana za niezawartą, a strony zobowiązane są względem siebie do zwrotu wszelkich wzajemnych świadczeń związanych z zawartą wcześniej umową.

Niezwykle istotnym z punktu widzenia praw konsumenta jest pisemny obowiązek informacyjny sprzedawcy o prawach przysługujących klientowi w związku z zawieraniem umowy na odległość, czyli np. przez Internet. Chodzi tutaj przede wszystkim o powyższy termin do skutecznego odstąpienia od umowy. Jeśli sprzedawca tego nie uczyni (tj. konsument nie otrzyma pisemnego potwierdzenia takiej informacji), to termin na odstąpienie od umowy wydłuża się z 14 dni do 12 miesięcy od dnia wydania towaru lub zawarcia umowy dotyczącej świadczenia usługi. Informacja o możliwości odstąpienia powinna być zakomunikowana w jasny i zrozumiały sposób (m.in. musi zawierać liczbę dni na odstąpienie, a nie tylko informację o takiej możliwości). Błędnie zredagowanie powyższego zapisu może stanowić podstawę do wydłużenia czasu na odstąpienie. Odstąpienia od umowy należy dokonać w formie pisemnej, wysyłając stosowne oświadczenie przedsiębiorcy listem poleconym (najlepiej dla celów dowodowych z potwierdzeniem odbioru)  lub drogą elektroniczną, jeżeli sprzedawca dopuszcza taką formę komunikacji. Sprzedawca zaś zgodnie z nowymi zasadami może wstrzymać się ze zwrotem płatności aż do czasu otrzymania towaru z powrotem lub do momentu otrzymania od konsumenta dowodu odesłania przesyłki.

Na sprzedawcy spoczywa także obowiązek podania konsumentowi ostatecznej ceny produktu, która zawiera wszystkie podatki i dodatkowe opłaty oraz udzielić jasnych, przejrzystych i niewprowadzających w błąd informacji dotyczących sprzedawanego towaru. Pamiętajmy, że również informacje znajdujące się na opakowaniu produktu uważa się za część umowy pomiędzy sprzedawcą i konsumentem. Z tego względu powinny być one klarowne, zrozumiałe i  prawdziwe.

Jednocześnie, warto pamiętać, że gdy zwrócony przez nas towar okaże się uszkodzony lub będą na nim ślady użytkowania czyli nastąpi tzw.„zmniejszenie wartości rzeczy”, wykraczająca poza zakres zwykłego testowania towaru (np. pobrudzone ubranie, zarysowania), wtedy przedsiębiorcy może przysługiwać od klienta odszkodowanie. Jednakże, aby sprzedawca miał prawo do wystąpienia z żądaniem odszkodowania musi on poinformować konsumenta o takiej potencjalnej możliwości już przed zawarciem z nim umowy. Brak takiej informacji skutkować będzie pozbawieniem sprzedawcy możliwości dochodzenia od konsumenta odszkodowania, albowiem klinet nie musi ponosić żadnych dodatkowych opłat związanych z zakupem, o ile nie został o nich uprzednio pisemnie poinformowany.

W mojej praktyce zawodowej spotkałam się z częstymi wątpliwościami konsumentów związanych z kwestią zwrotu kosztów przesyłki zakupionego towaru w przypadku odstąpienia od umowy. Warto zwrócić uwagę, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi od 25 grudnia 2014 roku, konsument ma prawo żądać od sprzedawcy zwrotu kosztów przesyłki towaru, jednakże nie w przypadku gdy sprzedawca poinformował konsumenta o obowiązku pokrycia kosztów zwrotnego odesłania towaru.  Należy mieć na uwadze, iż sprzedawca ma obowiązek pokryć jedynie koszty najtańszej wysyłki, którą przez siebie oferował, a nie koniecznie tej, którą wybrał konsument. W sytuacji zaś, kiedy przedmiotem zakupu jest towar, który z uwagi na swoje właściwości nie może być odesłany pocztą, wtedy przedsiębiorca zobligowany jest do odebrania towaru na własny koszt.

Na zakończenie warto przedstawić przykładowo kilka wyjątków, dotyczących braku możliwości odstąpienia przez konsumenta od umowy zawartej na odległość. Są to następujące przypadki:

1.gdy świadczenie usług rozpoczętego, za zgodą konsumenta, przed upływem terminu 14-dniowego,

2. przy zakupie takich produktów takich jak: nagrania audialne i wizualne oraz zapisanych na nośnikach programów i gier komputerowych po usunięciu przez konsumenta ich oryginalnego opakowania,

3. świadczeń, które z uwagi na ich właściwości nie mogą zostać zwrócone lub których przedmiot ulega szybkiemu zepsuciu lub mająca krótki termin przydatności do użycia;

4. dostarczania prasy: dzienników, periodyków lub czasopism ( wyjątek umowa o prenumeratę),

5. świadczeń o właściwościach określonych indywidulanie przez konsumenta, wyprodukowana według jego specyfikacji lub służące zaspokojeniu jego zindywidualizowanych potrzeb.